Historyczna notka o średniowiecznych fundamentach

Odkopane fundamenty

W trakcie prac na skwerku południowym przy remoncie kanalizacji deszczowej odsłoniliśmy fundamenty, które pochodzą jeszcze z czasu średniowiecza. Szczegóły na ich temat będą jeszcze tematem opracowań, ale już teraz zapisujemy krótką, historyczną notatkę – którą przeczytacie poniżej.

Wielu z nas doskonale zdaje sobie sprawę, że przedwojenna okolica kościoła św. Wojciecha i klasztoru dominikanów wyglądała zupełnie inaczej niż współcześnie. Większość dawnej zabudowy została zniszczona w rezultacie prowadzonych walk o miasto w ostatnich miesiącach trwania II wojny światowej. Jednak trudno nam wyobrazić sobie, że na obszarze wyznaczonym przebiegiem pl. Dominikańskiego i ulic bł. Czesława i św. Katarzyny znajdowały się nowożytne zabudowania klasztorne, które zniknęły na długo przed niszczycielskim oblężeniem Festung Breslau w 1945 r. 

Na przełomie XVII i XVIII w. wrocławski klasztor dominikanów zajmował znacznie większą powierzchnię niż obecnie, choć należy zauważyć, że nawet wówczas była ona wyraźnie mniejsza niż powierzchnia obszaru zabudowań klasztornych w Krakowie. Poza dawnym claustrum i barokowym skrzydłem wschodnim obejmowały one szereg budynków mieszkalnych i gospodarczych, które otaczał mur klasztorny. Na osiemnastowiecznych grafikach i rysunkach można dostrzec okazałą, zwieńczoną aediculą, bramę prowadzącą na wewnętrzny dziedziniec, a ponad murem klasztornym – również górne kondygnacje wspomnianych budynków. 

Większość budynków klasztornych, przylegających do kościoła św. Wojciecha od strony południowej, została wzniesiona w latach 1698 – 1705 – zapewne w ramach odbudowy klasztoru po pożarze z 1696 r. Wydaje się, że były to przeważnie obiekty murowane, przy czym niektóre mogły posiadać szczyty wniesione w konstrukcji szachulcowe. Niemalże wszystkie te zabudowania zostały rozebrane jeszcze w 1811 r., a więc wkrótce po przeprowadzeniu kasaty klasztoru dominikanów na mocy edyktu sekularyzacyjnego króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III z 1810 r. Początkowo zachowano, z zamiarem ich późniejszej sprzedaży, cztery budynki, które określano jako Treppenhaus, Neue Gebäude, Bäckerhaus i Kapellenhaus.  

Niewielki budynek Kapellenhaus przylegał pierwotnie do południowej ściany szczytowej transeptu kościoła św. Wojciecha, ale niewiele wiadomo o jego formie architektonicznej. Pierwotnie, po objęciu parafii i kościoła św. Wojciecha przez duchowieństwo diecezjalne w 1818 r., budynek miał pełnić funkcję mieszkania kapelana – jednego z trzech księży posługujących w parafii. Jednak ostatecznie Kapellenhaus został rozebrany pod koniec 1823 r. 

Opracował: Adrian Porwich